Análise técnica obxectiva sobre normativa tributaria, xestión patrimonial e vehículos xurídicos para tomar decisións económicas informadas e optimizar a túa fiscalidade con total rigor.
O colectivo de traballadores por conta propia en España (integrados no RETA, Réxime Especial de Traballadores Autónomos) supera os tres millóns de profesionais. É un dos motores máis dinámicos da economía produtiva, pero tamén o que soporta unha maior carga burocrática e unha continua incerteza regulatoria.
Coa entrada en vigor do novo sistema de cotización por rendementos netos reais e a dixitalización obrigatoria da facturación, coñecer con precisión as distintas modalidades de autónomo, o calendario fiscal e as coberturas reais ás que se ten dereito é imprescindible para non cometer infraccións coa Administración.
1. Clasificación: que tipo de autónomo es?
- 1. Autónomo Persoa Física (Profesional ou Empresario): A modalidade clásica. Exerce unha actividade profesional (suxeita a retención de IRPF nas facturas se vende a empresas) ou mercantil directa. Responde ilimitadamente con todos os seus bens.
- 2. Autónomo Societario: Quen ostenta o cargo de administrador ou posúe máis do 25% do capital con funcións de dirección (ou o 33% do capital social) nunha Sociedade Limitada. A súa base mínima de cotización está fixada por lei en tramos específicos.
- 3. Autónomo TRADE (Economicamente Dependente): Aquel que percibe polo menos o 75% dos seus ingresos anuais dun único cliente ou pagador. Por lei ten dereito a un contrato rexistrado no SEPE que lle garante un mínimo de 18 días hábiles de vacacións retribuídas ao ano e protección reforzada contra a resolución inxustificada do contrato.
- 4. Autónomo Colaborador: Cónxuxe ou parente de ata segundo grao (fillos, pais, irmáns) que convive e traballa de forma habitual co autónomo titular sen ter nómina tradicional de asalariado. Benefíciase de bonificacións do 50% e 25% na súa cota de Seguridade Social durante os dous primeiros anos.
2. O novo sistema de cotización por ingresos reais
Quedou atrás a posibilidade de escoller libremente a base mínima de cotización con independencia do que se gañase. Desde a reforma do RETA, os autónomos cotizan en base a unha táboa de 15 tramos de rendementos netos reais (ingresos menos gastos deducibles da actividade, máis un 7% de dedución xenérica de difícil xustificación):
- Tarifa Plana para Novos Autónomos: Durante os primeiros 12 meses de alta, os novos profesionais pagan unha cota reducida fixa de 80 euros mensuais (ampliable a 12 meses máis se os seus rendementos seguen por debaixo do Salario Mínimo Interprofesional).
- Regularización anual obrigatoria: Cada ano, a Seguridade Social cruza datos coa Axencia Tributaria. Se cotizaches por un tramo inferior ao que correspondía segundo a túa declaración da renda, deberás ingresar a diferenza; se cotizaches de máis, a Seguridade Social devolverache o exceso de oficio.
3. Deberes e calendario fiscal trimestral
O ano dun autónomo estrutúrase en catro citas ineludibles coa Facenda (abril, xullo, outubro e xaneiro):
- Modelo 303 (Trimestral de IVE): Liquídase a diferenza entre o IVE que cobraches nas túas facturas (repercutido) e o IVE que pagaches nos gastos afectos ao teu traballo (soportado). O IVE nunca é teu; actúas como mero recadador para o Estado.
- Modelo 130 (Pagamento fraccionado de IRPF): Para autónomos en estimación directa. Adiántase o 20% do beneficio neto obtido no que vai de ano (salvo que emitas máis do 70% das túas facturas con retención previa a empresas españolas, caso no que estás exento de presentalo).
- Modelo 111 e 115: Se contratas traballadores, subcontratas profesionais independentes con retención ou tes alugado un local ou oficina comercial con retención de IRPF.
- Resumos anuais informativos: Modelos 390 (IVE) e 190 (IRPF), que recompilan toda a operativa do exercicio.
4. Dereitos e prestacións sociais: mitos e realidades
Aínda que tradicionalmente se dicía que «os autónomos non teñen dereitos», a cota actual inclúe unha cobertura social case homóloga á do Réxime Xeral:
- Incapacidade Temporal (Baixa médica): Cobre continxencias comúns a partir do 4º día de baixa (60% da base reguladora ata o día 20, e 75% a partir de entón) e continxencias profesionais desde o primeiro día. A partir do día 61 de baixa médica, a mutua asume tamén o pagamento da túa cota de autónomos.
- Permiso de Nacemento e Coidado do Menor: 16 semanas retribuídas ao 100% da base reguladora con exención do 100% da cota de autónomos.
- Cesamento de actividade («O paro do autónomo»): Prestación económica se debes pechar o negocio por causas económicas obxectivas xustificadas (perdas demostrables continuadas de máis do 10% nun ano).
«Ser autónomo en España esixe ser excelente no teu oficio e disciplinado nos teus números: separar a conta do negocio da persoal e reservar o IVE relixiosamente cada mes é a clave da supervivencia.»